|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Tilburg (
uitspraak (info·uitleg)) is een gemeente en stad in Noord-Brabant.
De gemeente Tilburg omvat naast de gelijknamige stad tevens de dorpen Berkel-Enschot en Udenhout. Per 30 november 2009 had de gemeente 204.908 inwoners[1], waarmee het de zesde gemeente van Nederland is. Op de 'geschoonde' lijst van grote Nederlandse steden, zonder omliggende dorpen, staat Tilburg op de zevende plaats. Tilburg maakt deel uit van stedelijk netwerk BrabantStad. In het Brabants dialect spreekt men van Tilbörg.
Inhoud |
Prehistorische sporen van bewoning in het tegenwoordige Tilburg zijn gevonden bij industrieterrein Kraaiven en dateren van 9000 jaar voor Christus. De huidige wetenschap gaat ervan uit dat dat rondtrekkende jagers-verzamelaars waren van de Tjongercultuur, zonder vaste verblijfplaats.
De naam Tilburg komt in 709 voor het eerst voor in de geschriften als Tilliburgis. In de 15e eeuw liet Jan van Haestrecht, één van de heren van Tilburg, het Kasteel van Tilburg bouwen, dat in 1858 moest wijken voor een fabriek. Het is nog steeds terug te vinden in het wapen en het logo van de stad. De bestuurlijke eenheid Tilburg is ontstaan uit gehuchten en kleine dorpen, de zogenaamde herdgangen, die met elkaar in verbinding stonden. De oude dorpskernen zijn nog steeds terug te vinden in de namen van verschillende oude wijken zoals de Heuvel, 't Heike, Korvel, Veldhoven, Broekhoven, Oerle, Hasselt en 't Goirke.
Op basis van de al aanwezige schapenteelt is Tilburg rond 1600 de belangrijkste wolstad van Brabant en overvleugelt het midden 18e eeuw de bijna compleet weggevallen Hollandse textielindustrie. Op 18 april 1809 krijgt Tilburg bij Koninklijk Besluit stadsrechten, drie weken nadat Lodewijk Napoleon er een bezoek bracht. Het heeft dan 9000 inwoners. In 2009 wordt gevierd dat Tilburg 200 jaar stadsrechten heeft met diverse evenementen.
De stad is eind negentiende eeuw groot geworden door de textielindustrie die zich vestigde tussen de herdgangen in. Na het verdwijnen van deze tak van industrie in de jaren zestig vestigde moderne industrie zich op industrieterreinen aan de rand van de stad. Vanaf de jaren tachtig gaat Tilburg inbreiden: de lege en verwaarloosde plekken in de stad, waar voorheen de textielfabrieken stonden werden opgevuld met woonwijken en kantoren.
In de volksmond werden Tilburgers altijd Kruikezeikers genoemd. (De carnavalsnaam van Tilburg, Kruikestad, is hiervan afgeleid). Dit omdat de inwoners vroeger in kruiken urineerden. De kruiken met urine werden verkocht aan de zeventiende-eeuwse textielindustrie, die de urine nodig had voor het wassen van wol. Sinds de negentiende eeuw worden chemicaliën ingezet voor de bewerking van textiel. Het "Kruikenzeiken" duurde echter voort tot diep in de 19e eeuw. In de jaren 60 van de vorige eeuw verdween de textielindustrie goeddeels uit Tilburg als gevolg van de groeiende concurrentie uit het buitenland.
Koning Willem II verbleef graag in Tilburg. Over de plaats merkte hij eens op: "Hier adem ik frank en vrij." In zijn opdracht werd in 1847 een paleis gebouwd in het centrum van de stad. Hij heeft er echter zelf nooit in kunnen verblijven omdat hij stierf voor de voltooiing ervan. Het paleis werd door de koninklijke familie overgedragen aan de gemeente op voorwaarde dat er een Hogere Burger School (HBS) in gevestigd zou worden. Deze "Rijks HBS Koning Willem II" bestaat nog steeds als Koning Willem II College, echter in een ander gebouw. De bekendste leerling van deze HBS is Vincent van Gogh, die de school bezocht in de periode 1866-1868. Het paleis maakt tegenwoordig deel uit van het gemeentehuis.
In Tilburg is vanaf 1993 een duidelijk hoogbouwbeleid ontwikkeld. Daaruit zijn drie hoge gebouwen voortgekomen die naar Nederlandse begrippen als wolkenkrabbers kunnen worden beschouwd, te weten het hoofdkantoor van Interpolis en de Westpoint-woontoren. Het laatste gebouw is 143,1 meter hoog en was daarmee korte tijd de hoogste woontoren van Nederland, een titel die inmiddels is overgenomen door het Rotterdamse Montevideo. Inmiddels is in Tilburg een tweede woontoren gerealiseerd die 101 meter hoog is en de naam 'De StadsHeer' heeft gekregen. Deze woontoren maakt onderdeel uit van het project 'Het Haestrechtkwartier'. Een gebied gelegen in de stationszone, direct ten westen van het centraal station, bestaande uit vier kantoren, een parkeergarage en een woontoren. De woontoren heeft, vanwege zijn bekritiseerde uiterlijk met grote aan het gebouw vastgeplakte kubusvormige balkons, de bijnaam 'De Vogelkooitjes' gekregen.
In de jaren zestig van de vorige eeuw profileerde Tilburg zich als "Hart van Brabant". Daarna afficheerde de stad zich met de slogan "Tilburg, moderne industriestad". Naast sociale woningbouw werd er aandacht besteed aan woningen voor hogere inkomensgroepen. Verder ontstonden de Schouwburgpromenade, de inrichting van het Piusplein en de Emmapassage. Inmiddels is de nieuwe slogan de letter "T". In oktober 2005 overschreed de gemeente het inwoneraantal van 200.000. Om zich daarna beter als zesde stad van Nederland te profileren, bracht de gemeente televisiespotjes, en werd de de slogan 'Tilburg Telt' geïntroduceerd. De stad groeit nog steeds gestaag, in 2008 telt de stad 202.000 inwoners, in 2028 verwacht men er 218.000, met in 2019 het hoogste aantal van 221.000.[2]
Op 18 april 1809 verkreeg Tilburg van Lodewijk Napoleon Bonaparte, toenmalig vorst van het Koninkrijk Holland, stadsrechten. In heel 2009 viert men het 200-jarig bestaan van de stad Tilburg. Dit gebeurt door tal van evenementen. Al op 19 december 2008 presenteerde de Vlaamse kunstenaar Lou Kraayenbrink een zandtapijt naar een bekende prent van Cees Robben in de hal van de MustSee bioscoop aan het Pieter Vreedeplein. Het tapijt was vervaardigd in opdracht van stichting Tilburgse Taol en was tot 30 januari 2009 te bezichtigen.
Tilburg is onder te verdelen in de stadsdelen:
Berkel-Enschot en Udenhout zijn twee inmiddels tot de gemeente Tilburg behorende dorpen. Doorgaans worden zij gerekend tot het groepje wijken van Tilburg Noord.
| Aangrenzende gemeenten | ||
|---|---|---|
| Dongen | Loon op Zand | Heusden Haaren |
| Gilze en Rijen | Oisterwijk | |
| Goirle | Hilvarenbeek | |
De bekendste stadsparken van Tilburg zijn alledrie ontworpen door de bekende landschapsarchitect Leonard Springer: het Leijpark, het Wilhelminapark (Tilburg) (1895) en het Wandelbos (1920). In de oorspronkelijke opzet kenmerken ze zich door een romantische, laatnegentiende-eeuwse sfeer die bij Wilhelminapark en Wandelbos goed bewaard is gebleven. Veel strakker is het Kromhoutpark uit 1991 dat internationale prijzen heeft gekregen voor het ontwerp. Eveneens bijzonder is de Oude Warande; dit park in Tilburg-West is een van de best bewaard gebleven sterrenbossen van Nederland en de gemeente heeft in 2008 een ruim twintig jaar durend restauratieproject grotendeels afgerond.
Enkele Tilburgse buurten uit de jaren zestig zijn bijzonder ruim opgezet met brede groenstroken langs bebouwing en hoofdwegen. Met name geldt dit voor Quirijnstok in Noord, verder ook voor Groenewoud en Wandelbos.
Het bekendste natuurgebied is Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen, inclusief het natte gebied De Brand, op zes kilometer van Tilburg. Op het grondgebied van Tilburg liggen enkele kleine natuurgebieden. Die sluiten aan op een scala aan natuurterreinen in omliggende gemeenten die voor Tilburgers een recreatieve functie hebben. Deze sluiten veelal op elkaar aan, tot Boxtel en Poppel toe. Ten oosten van het Wilhelminakanaal ligt Moerenburg, dat via het Moergestelse Broek en Landgoed Nemelaer aansluit op de Oisterwijkse Bossen en Vennen en Kampina die deel uitmaken van Nationaal Landschap Het Groene Woud dat zich tot Eindhoven uitstrekt. Aan de andere kant van Tilburg ligt, dwars door de woonwijk Reeshof, de Dongevallei, een herstelde bedding van het beekje de Donge waar een bijzondere moerasvegetatie ontstaat uit zaden die onder een dikke laag landbouwgrond bijna een eeuw op ontkieming gewacht hebben. Dit gebied sluit zuidwaarts aan op de Oude Warande en op de landgoederen Sparrendael, Heidepark en Vredelust die niet toegankelijk zijn. Aan de zuidkant daarvan, bij het Bels Lijntje, ligt het voormalige productiebos de Kaaistoep waar steeds gevarieerdere flora en fauna ontstaat. Aansluitend liggen het Riels Laag, de Regte Heide, Ooievaarsnest ten zuiden van Goirle, Nieuwkerk, Landgoed de Utrecht en Gorp en Roovert, waarmee de natuurgebieden reiken tot over de Belgische grens.
In het oosten sluit de Dongevallei aan op het Rijens Broek en Boswachterij Dorst. In het noorden ligt de Lange Rekken. Nauwelijks verbonden met de andere gebieden zijn de al genoemde Loonse en Drunense Duinen en recreatie- en natuurgebied Noorderbos, in de voormalige vloeivelden net buiten Tilburg.
Rond 1960 was de economie in Tilburg sterk afhankelijk van de textielindustrie. Rijke families die hierachter stonden waren onder andere Mutsaerts, van de Kimmenade, Enneking, Van den Bergh, Manaerts en Van Thiel. Toen steeds meer fabrieken hun poorten sloten, werd het hoog tijd voor veranderingen. In de afgelopen 25 jaar is een goed economisch klimaat opgebouwd.
De industrie is nu modern en veelzijdig. Allerlei ondernemingen, waaronder diverse uit het buitenland, hebben hier hun hoofdkantoor gevestigd. Vooral de chemische industrie, voedingsmiddelenindustrie, medische technologie en fijnmetaal spelen een belangrijke rol. Ook is Tilburg een belangrijke transportstad. Hoewel er in Tilburg een aantal grote dienstverleners gevestigd zijn, speelt deze sector een geringere rol dan in vergelijkbare steden.
Tilburg is een van de belangrijkste industriecentra van Nederland. In en rond de stad liggen zeven industrieterreinen:
Deze terreinen bieden plaats voor in totaal 7600 bedrijven en bijna 100.000 werknemers. Door het Wilhelminakanaal te verbreden wil Tilburg zich als transportstad nog duidelijker profileren. Er zijn vergevorderde plannen om ten westen van de stad (nabij vliegbasis Gilze-Rijen) een bedrijventerrein te ontwikkelen dat ruimte gaat bieden voor bedrijven die zich richten op vliegtuigonderhoud en defensieindustrie.
In 2007 werd bekend dat de wijk Jeruzalem op dat moment de "armste wijk" van Brabant was. Dat bleek uit onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).
De Heuvelstraat is de belangrijkste winkelstraat van Tilburg. Hier bevinden zich de meeste bekende ketens, zoals Vroom & Dreesmann, C&A en H&M. Direct nabij de Heuvelstraat liggen de winkelgebieden "Heuvelpoort" en "Emmapassage". Daarnaast behoren ook de Schouwburgpromenade en de Juliana van Stolbergstraat tot het kernwinkelgebied. In maart 2008 is een nieuw winkelgebied geopend, het "Pieter Vreedeplein", voorheen vooral een gebied met parkeerplaatsen en fietsenstallingen. In het nieuwe winkelgebied zit onder andere de derde (Nederlandse) vestiging van mediaketen Saturn. Ook is er een grote ondergrondse Men at Work en een Zara. Het Pieter Vreedeplein ligt parallel aan de Heuvelstraat. De Heuvelstraat is via de Pieter Vreedestraat verbonden met het Pieter Vreedeplein.
Op donderdagavond is het koopavond in het centrum van Tilburg. In winkelcentra buiten de ringbanen, zoals de Westermarkt (West) en het Wagnerplein (Noord) is dat op vrijdagavond. De laatste zondag van de maand is het meestal koopzondag.
Er zijn diverse weekmarkten in Tilburg:
In 2007 startten de plannen voor de ontwikkeling van een winkelcentrum in Tilburg Noord. De mall zou AvenTura gaan heten (in de wandelgangen Shopping mall) en een oppervlakte hebben van 80.000 m2 tot 100.000 m2. Ze zou netto 2500 arbeidsplaatsen opleveren. Er kwam niettemin kritiek op de plannen van twee van de vijf omringende gemeentes en vanuit een deel van de Tilburgse winkeliers, die een groot aantal faillissementen vreesden. De winkeliers, die tegen de komst van de shopping mall waren, werden gesteund door een aantal partijen uit de Tilburgse gemeenteraad, zoals GroenLinks, SP, D66 en LST. De PvdA en VVD waren voor de bouw.
Op 4 juni 2009 werd tegelijk met de verkiezingen voor het Europees parlement een referendum gehouden waarin Tilburgers voor of tegen de mall in Tilburg-Noord konden stemmen. Met een opkomst van 35,8%[3] stemde 53,1% tegen het voorstel. Daarmee was het project van de baan.
Het referendum was niet onomstreden, omdat Provinciale Staten van Noord-Brabant op 26 mei 2009 al liet weten de komst van het winkelcentrum tegen te willen houden. Burgemeester Vreeman meende dat de provincie daarmee het democratische proces frustreerde.[4].
De volgende media zijn in Tilburg te vinden:
Op het gebied van kunst en cultuur zijn te noemen
Tilburg heeft ook een eigen volkslied, geschreven door Piet Heerkens.
Historische plekken in het centrum
Historische plekken buiten het centrum
Rijksmonumenten
Moderne architectuur
Uitgaansgebieden
Recreatie
De volgende musea zijn in Tilburg te vinden:
De volgende bibliotheken zijn in Tilburg te vinden:
Bekende Tilburgse sportclubs zijn
Er zijn diverse Tilburg gerelateerde lekkernijen:
De stad Tilburg biedt ruimte aan twee algemene ziekenhuizen, namelijk het bovenregionale St.Elisabeth Ziekenhuis (aan de Hilvarenbeekse Weg) en het TweeSteden ziekenhuis (aan de Dr. Deelenlaan) dat ook een vestiging in Waalwijk heeft. Bij de Tilburgse vestiging ligt ook het Dr. Bernard Verbeeten Instituut. Dit is een landelijk bekend radiologisch centrum, maar weinigen weten dat dit een zelfstandig specialistisch ziekenhuis is.
In het St.Elisabeth Ziekenhuis (opgericht in 1827) huizen ook de onderdelen Fertiliteit info, Gamma Knife Centrum Tilburg, Neurochirurgen EZ, het Oncologisch Centrum, het Ronald McDonaldhuis Tilburg, Samenwerkende Topklinische opleidingsZiekenhuizen (STZ) het Traumacentrum Brabant en de zelfstandige Bergland Kliniek. Het belangrijkste specialisme van de medische instelling is de afdeling neurochirurgie, maar met 28 specialismen is bijna elk in Nederland erkend medisch specialisme aanwezig.
De stad biedt ook onderdak aan veel onderwijsinstellingen, zoals
Tilburg heeft drie stations: Tilburg, Tilburg West en Tilburg Reeshof. Het laatstgenoemde station werd in 2003 voltooid om de afgelegen wijk Reeshof te ontsluiten. Intercity-treinen stoppen alleen op station Tilburg. Vroeger hadden Udenhout en Berkel-Enschot ook een spoorwegstation. Tevens was er vroeger een spoorlijn naar Turnhout.
Het Tilburgse stadsbusnet T-bus wordt geëxploiteerd door Veolia. De stad experimenteert met gratis openbaar vervoer.
Tot 1935 beschikte Tilburg over tramlijnen naar Poppel/Turnhout, Waalwijk en Dongen/Oosterhout.
In tegenstelling tot veel andere steden van vergelijkbare grootte ligt Tilburg slechts aan één belangrijke snelweg. Dat is de A58 Vlissingen – Breda – Eindhoven). Er wordt echter hard gewerkt om Tilburg over de weg beter bereikbaar te maken. Thans wordt gebouwd aan een ringweg rond de stad. Deze moet rond 2010 klaar zijn. Aansluitend zal worden begonnen met de opwaardering van de route Tilburg-West - Dongen - Oosterhout waardoor een directe verbinding met de A27 richting Utrecht zal ontstaan. Tussen 2010 en 2013 wordt de N261 (Tilburg-Waalwijk) tot snelweg omgebouwd. Soortgelijke plannen zijn er ook voor de N65 (Vught-Tilburg).
In de gemeenteraad van Tilburg zijn 39 zetels te verdelen en hebben sinds de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2006 tien politieke partijen zitting. De zetelverdeling is als volgt:
Het college van Tilburg bestaatuit een VVD-burgemeester (waarnemend), drie PvdA-wethouders, twee SP-wethouders, een VVD- en een GroenLinks-wethouder:
Waarnemend Burgemeester: Ivo Opstelten (openbare orde en veiligheid, VVD)
Wethouders (7):
Gemeentesecretaris: Gabriëlle Haanen.
In april 2006 werd een college geformeerd met PvdA, CDA en GroenLinks. Op 14 april 2008 traden alle wethouders af. Het plan van wethouder Janssen om een oude bioscoop te verbouwen tot een nieuw theater, dat geëxploiteerd zou worden door het productiehuis van acteur Arijan van Bavel, werd door de gemeenteraad niet geaccepteerd. Dat was voor Janssen voldoende reden om op te stappen, waarna zijn collega-wethouders volgden.
Op 19 mei 2008 trad een nieuw college aan, waarin het CDA verdwenen was en VVD en SP de nieuwe coalitiepartners waren.
Op 16 februari 2009 trad wethouder Backx af vanwege de overschrijding van het budget voor de verbouwing van de oude bioscoop[5]. Hij werd op 16 maart opgevolgd door Ton Horn.
Van de onderstaande ondernemingen en instellingen is het hoofdkantoor gevestigd in Tilburg:
Bronnen, noten en/of referenties:
| Gemeente Tilburg | |
|---|---|
|
Stad: Tilburg |
| BrabantStad | |
|---|---|
|
Breda · Eindhoven · Helmond · 's-Hertogenbosch · Tilburg |
|
| Gemeenten van provincie Noord-Brabant | |
|---|---|
|
Aalburg · Alphen-Chaam · Asten · Baarle-Nassau · Bergeijk · Bergen op Zoom · Bernheze · Best · Bladel · Boekel · Boxmeer · Boxtel · Breda · Cranendonck · Cuijk · Deurne · Dongen · Drimmelen · Eersel · Eindhoven · Etten-Leur · Geertruidenberg · Geldrop-Mierlo · Gemert-Bakel · Gilze en Rijen · Goirle · Grave · Haaren · Halderberge · Heeze-Leende · Helmond · 's-Hertogenbosch · Heusden · Hilvarenbeek · Laarbeek · Landerd · Lith · Loon op Zand · Maasdonk · Mill en Sint Hubert · Moerdijk · Nuenen, Gerwen en Nederwetten · Oirschot · Oisterwijk · Oosterhout · Oss · Reusel-De Mierden · Roosendaal · Rucphen · Schijndel · Sint Anthonis · Sint-Michielsgestel · Sint-Oedenrode · Someren · Son en Breugel · Steenbergen · Tilburg · Uden · Valkenswaard · Veghel · Veldhoven · Vught · Waalre · Waalwijk · Werkendam · Woensdrecht · Woudrichem · Zundert |
|
stock | retire | vm
Why are we here?
All text is available under the terms of the GNU Free Documentation License
This page is cache of Wikipedia. History