Ruĝenŝoviĝo


Ruĝenŝoviĝo de apektro de malproksimaj galaksioj (dekstre) kompare al spektro de Suno (maldekstre)

Ruĝenŝoviĝo estas ŝanĝo de koloro (ondolongo, frekvenco) de lumo aŭ pli ĝenerale de elektromagneta ondo pro relativa moviĝo de eligilo de la lumo (lumanta objekto) kaj de la observanto.

Ruĝenŝoviĝo estas je lumo de malproksimaj galaksioj, ĉar (minimume nun) universo pligrandiĝas kaj la galaksioj plejparte disflugadas. La meznombra valoro de ĉi tia ruĝenŝoviĝo estas priskribata de leĝo de Hubble.

Ruĝenŝoviĝo estas speco de efiko de Doppler.

La kvanta valoro z

Ruĝenŝoviĝo povas esti priskribita kvante per valoro z kun sube donitaj reguloj de la kalkulado. La valoro ne havas mezurunuon. La kalkuladoj estas surbaze de ondolongo λ aŭ frekvenco f de la lumo (ili estas interligitaj per formulo λ = c/f, kie c estas la rapido de lumo).

Do z estas:

z
per λ per f
z = \frac{\lambda_{\mathrm{observita}} - \lambda_{\mathrm{eligita}}}{\lambda_{\mathrm{eligita}}} z = \frac{f_{\mathrm{eligita}} - f_{\mathrm{observita}}}{f_{\mathrm{observita}}}
1+z = \frac{\lambda_{\mathrm{observita}}}{\lambda_{\mathrm{eligita}}} 1+z = \frac{f_{\mathrm{eligita}}}{f_{\mathrm{observita}}}

Gravita ruĝenŝoviĝo

Ruĝenŝoviĝo ĉe neŭtrona stelo.

Ruĝenŝoviĝo okazas ankaŭ pro gravita kampo, se la lumo estas eligata de masa objekto.

Ruĝenŝoviĝo de objekto sen elektra ŝarganco, ne turniĝanta, sfere simetria estas

1+z=\frac{1}{\sqrt{1-\left(\frac{2GM}{rc^2}\right)}},

kie

  • G estas la gravita konstanto,
  • M estas maso de la objekto,
  • r estas koordinato de Schwarzschild (proksimume la radiusa koordinato de la lumanta parto de objekto (aŭ de observanto ???)),
  • c estas rapido de lumo.

Blanka nano kutime havas gravitan ruĝenŝoviĝon ekvivalentan al ruĝenŝoviĝo de forflugo je rapido 5 km/s.


Vidu ankaŭ

Ĝermo pri {{{1}}}
 Ĉi tiu artikolo ankoraŭ estas ĝermo. Vi povas helpi pluredakti ĝin post klako al la butono redakti. Se jam ekzistas alilingva samtema artikolo pli disvolvita, traduku kaj aldonu el ĝi.  Eble ĉi tiu ŝablono estas tro ĝenerala. Bonvolu konsideri aldonante plian parametron kategoriigante la ĝermon.







stock | retire | vm
Why are we here?
All text is available under the terms of the GNU Free Documentation License
This page is cache of Wikipedia. History