Lingva familio

Oni grupigas lingvojn en arojn (ofte nomitajn "familioj") laŭ ilia historia parenceco: lingvoj, kiuj ŝajnas deveni de komuna pralingvo, troviĝas en la sama lingvaro. Tiel oni ricevas arbecan strukturon.

La sekva tabelo montras unu tian strukturon. Pri kelkaj lingvaroj ekzistas diversaj opinioj, kaj iuj disdividoj estas esence arbitraj. Ĉi tiu tabelo estas iom konservativa, montrante nur lingvarojn, kies parenceco estas ĝenerale agnoskita. Pli radikala klasigo estas priskribita en la artikolo pri lingva filono.

Pro konveno, por ke ne estu tro da lingvaroj en la supra nivelo, la tabelo uzas ankaŭ kelkajn geografiajn grupojn, sed tiuj estas klare distingitaj per la vorto "lingvaroj" en la titolo. Ekzemple, historia parenceco inter la nordkaŭkaza kaj sudkaŭkaza lingvaroj ne estas pruvita.

Evidente la tabelo ne mencias ĉiujn homajn lingvojn, da kiuj estas kelkaj miloj. La strukturo de iuj familioj estas iom simpligita; pli da detaloj troviĝas eventuale en la artikolo pri la koncerna familio. Kreolaj lingvoj kaj piĝinoj estas troveblaj artikolfine. Planlingvoj estas ellasitaj pro ilia alispeca deveno. Listo de senparencaj lingvoj (lingvoj, kiuj ne apartenas al konata familio) troviĝas en aparta artikolo.

Iuj familioj estas rigardeblaj ankaŭ kiel lingvoj kun dialektoj, kaj multaj lingvoj estas rigardeblaj ankaŭ kiel familioj de proksime parencaj lingvoj.

Mapoj

Tridekses lingvaroj de la mondo (nuna etendiĝo) Afrikazia lingvaro      Berbera lingvaro      Ĉada lingvaro      Kuŝida lingvaro      Semida lingvaro Altaja lingvaro      Korea lingvo      Japana lingvaro      Mongola lingvaro      Tungus-manĉura lingvaro      Turka lingvaro      Indianaj lingvaroj      Aŭstraliaj lingvaroj      Aŭstralazia_lingvaro      Aŭstronezia lingvaro      Kaŭkaziaj lingvaroj      Dravida lingvaro      Eskimo-aleuta lingvaro Ĉinotibeta lingvaro      Ĉina lingvaro      Tibeto-birma lingvaro Hindeŭropa lingvaro      Albana lingvo      Armena lingvo      Balta lingvaro      Kelta lingvaro      Ĝermana lingvaro      Greka lingvo      Hindarja lingvaro      Irana lingvaro      Latinida lingvaro      Slava lingvaro      Kojsanaj lingvaroj      Niĝerkonga lingvaro      Nilo-sahara lingvaro      Prasiberiaj lingvaroj      Papuaj lingvaroj      Kradaja lingvaro      Urala lingvaro      Eŭska lingvo

Enhavo 1 Mapoj 2 Lingvaroj el Afriko 2.1 Afrikazia 2.2 Koja 2.3 Ĵua 2.4 Niĝerkonga 2.5 Nilo-sahara 2.6 Tua 3 Lingvaroj el Eŭrazio 3.1 Altaja 3.2 Andamana 3.3 Aŭstralazia 3.4 Aŭstronezia 3.5 Abĥaz-adigea 3.6 Ĉinotibeta 3.7 Ĉukĉa-kamĉatka 3.8 Dravida 3.9 Hindeŭropa 3.10 Japaneca 3.11 Jeniseja 3.12 Jukagira 3.13 Kartveleca 3.14 Kradaja 3.15 Mjaŭ-jaŭa 3.16 Naĥ-dagestana 3.17 Urala 4 Indianaj lingvaroj el Nordameriko 4.1 Eskim-aleŭta 4.2 Dene-jeniseja 4.3 Algonkeneca 4.4 Saliŝa 4.5 Vakaŝana 4.6 Siua 4.7 Irokeza 4.8 Muskoga 4.9 Penuta 4.10 Ĥoka 4.11 Jut-azteka 4.12 Otomi-mangea 4.13 Miŝe-zokea 4.14 Majaeca 5 Indianaj lingvaroj el Sudameriko 5.1 Ajmareca 5.2 Aravakeca 5.3 Ĉibĉeca 5.4 Ĉokoa 5.5 Ĵea 5.6 Karibeca 5.7 Keĉua 5.8 Pano-takana 5.9 Tukaneca 5.10 Tupieca 6 Papuaj lingvaroj 6.1 Tra-papulanda 6.2 Okcidenta papua 6.3 Toriĉela 6.4 Sepika 6.5 Ramu-subsepika 6.6 Sud-centra papulanda 6.7 Norda bugenvila 7 Aŭstraliaj lingvaroj 7.1 Pama-Njunga 7.2 Gunvingua 7.3 Arnhemlanda 7.4 Dalia 7.5 Vorora 7.6 Njulnjula 8 Mikslingvoj, kreola lingvoj, kaj piĝinoj 9 Vidu ankaŭ 10 Eksteraj ligiloj

Nuntempa distribuo de 18 grandaj lingvo-familioj en la mondo.      Afrikazia      Niĝerkonga      Nilo-sahara      Kojsana      Hindeŭropa      Kaŭkazia      Altaja      Urala      Dravida      Ĉinotibeta      Aŭstralazia      Aŭstronezia      Aŭstralia      Papua      Kradaja      Amerinda      Na-denea      Eskimo-aleuta      Senparenca lingvo

Lingvaroj el Afriko

Inter la senparencaj lingvoj de Afriko estas la haza kaj sandava.

Afrikazia

• berbera
• ĉada (haŭsa)
• egipta (kopta)
• kuŝida (somala)
• omota
• semida (amhara, araba, hebrea)

Koja

nama

Ĵua

kunga

Niĝerkonga

• senegala (fula, volofa)
• mandea (bambara)
• krua
• gura (morea)
• kvaa (aŝantia)
• volta-niĝera (evea, fonua, igba, joruba)
• benve-konga (bantua: svahila, lingala, kosa k zulua, ŝona)
• kordofanaj (nubaaj) lingvaroj

Nilo-sahara

• nilota
• nubia

Tua

Lingvaroj el Eŭrazio

Inter la senparencaj lingvoj de Eŭrazio estas la ajnua, buruŝaska, etruska, korea, nivĥa, sumera, k vaska.

Altaja

• Mongola
• Turkeca (turka, azerbajĝana, uzbeka, ujgura)
• Tungus-manĉura

Andamana

Aŭstralazia

Kmera (kamboĝa), vjetnama, nikobara

Aŭstronezia

Formosaj lingvoj

Tetuma, balia, cebuana, ĉamora, java, malagasa, malaja (enhavante la indonezian), sunda, tagaloga (enhavante la filipina), fiĝia

Polinezia lingvaro: havaja, maoria, samoa

Abĥaz-adigea

Abĥaza

Ĉinotibeta

Nepala (kontraŭ la nacia nepalia lingvo), birma, tibeta, ĉina

Ĉukĉa-kamĉatka

Dravida

Kanara, malajala, tamila, telugua

Hindeŭropa

• albana
• armena
• balta (latva, litova)
• ĝermana (i.a. norvega - sveda, dana, angla, germana k.a.)
• greka
• hinda (bengala, urduo (enhavante la hindian), nepalian, ciganan)
• irana (persa, kurda, paŝtoa)
• italida (latina kaj ĝiaj idoj: itala, franca, hispana, portugala, rumana)
• kelta (kimra, irlanda)
• slava (ĉeĥa kaj slovaka, pola, rusa, ukraina, serba kaj kroata, slovena, bulgara)

Japaneca

• Japana

Jeniseja

• Keta

Vidu Dene-jeniseja lingvaro

Jukagira

Kartveleca

Kartvela

Kradaja

• Tajeca: Taja, laŭa, ĝuanga

Mjaŭ-jaŭa

Naĥ-dagestana

Ĉeĉena, inguŝa

Urala

• Finneca (estona - finna)
• Ugra (hungara)

Indianaj lingvaroj el Nordameriko

Estas multaj senparencaj lingvoj en Nordameriko, kiel la hajda, la taraska kaj la zunia. Inter la lingvaroj estas:

Eskim-aleŭta

Inuita, jupika

Dene-jeniseja

Keta, tlingita, ĉipevajana, navaha

Vidu Na-denea lingvaro

Algonkeneca

• Viota
• Juroka
• Algonkena (oĝibva, slavia, kria, ĉejena, mikmaka)

Saliŝa

Laŝucida

Vakaŝana

Hejlcuka, nutka

Siua

Lakota, mandana, omaha

Irokeza

Mohoka, Ĉeroka

Muskoga

• Ĉakta

Penuta

(per Delancey 2006)

• Cimŝiana
• Ĉinuka
• Oregona penuta (kusa, alsia, sajusla)
• Plataĵa penuta (sahaptiana, klamata, molala)
• Majdua
• Jokuca
• Utia (mivoka, mucuna)
• ? Vintua (patvena)
• ? Kalapuja
• ? Takelma

Ĥoka

Hipoteza lingvaro. La sekvantaj estas eblaj lingvaretoj kaj senparenculoj.

• Karuka
• Ŝasta
• Ĉimarika
• Jana
• Aĉumavi-acugevia
• Vaŝa
• Eselena
• Salena
• Pomoa
• Juma (kokopa, havasupaja)

Jut-azteka

Naŭatla, ŝoŝona, hopia

Otomi-mangea

• Otomi-pamea (otomia, pamea, matlacinka)
• Ĉinanteka
• Tlapanekeca (tlapaneka)
• Mangeeca (mangea)
• Popolokeca (popoloka, mazateka)
• Zapoteka
• Miŝtekeca (miŝteka, kvikateka, trikia)

Miŝe-zokea

• Miŝea
• Zokea

Majaeca

Grandaj lingvoj: Majaa (jukateka), vasteka, cocila, celtala, ĉola, kakĉikela, kekĉia, kiĉea, mamea, ĉuĥa, hakalteka (poptia), kanhobala, iŝila, pokomama, pokomĉia, cutuhila

Indianaj lingvaroj el Sudameriko

Estas multaj senparencaj lingvoj en Sudameriko, kiel la mapuĉa kaj pirahana. Inter la lingvaroj estas:

Ajmareca

• Ajmara

Aravakeca

• Majpura (taina, garifuna, gvahira, aravaka)
• Gvahiba
• Arava

Ĉibĉeca

Ĉibĉa

Ĉokoa

• Ĉokoa (embera)

Ĵea

Ŝavantea, kajnganga

Karibeca

• Kariba

Keĉua

• Keĉua

Pano-takana

Takana, ŝipiba

Tukaneca

Tukana

Tupieca

Gvarania, tupia

Papuaj lingvaroj

Troviĝas multaj senparencaj lingvoj en Papulando. Inter la lingvaroj estas:

Tra-papulanda

Enhavas la plejparton de la papuaj lingvoj

Okcidenta papua

Toriĉela

Sepika

Ramu-subsepika

Sud-centra papulanda

Norda bugenvila

rotokasa

Aŭstraliaj lingvaroj

Troviĝas pluraj senparencaj lingvoj en Aŭstralio. Inter la lingvaroj estas:

Pama-Njunga

Enhavas la plejparton de la aŭstraliaj lingvoj

Gunvingua

Arnhemlanda

Dalia

Vorora

Njulnjula

Mikslingvoj, kreola lingvoj, kaj piĝinoj

• Miĉifa
• Haita
• Tok-pisino

Vidu ankaŭ

• Lingvistiko
• Lingva klasifiko
• Listo de lingvoj
• Planlingvo, Konstruita lingvo

Eksteraj ligiloj

  Skemo de la hindeŭropaj lingvoj

stock | retire | vm
Why are we here?
All text is available under the terms of the GNU Free Documentation License
This page is cache of Wikipedia. History